KATEGORİLER

ARAMA

EN ÇOK OKUNANLAR

Konya Karatay Medresesi

Emir Celaleddin Karatay tarafından 1251-52'de çağın en itinalı yapılarından biri olarak inşa edilmiştir. Yapı 1955'den bu yana Çini eserleri müzesidir.

Kategori	: TURİZM
Yorum	: 0
Okuma	: 358
Tarih	: 15.05.2010

Share |

12 Punto 14 Punto 16 Punto 18 Punto

Konya Karatay Medresesi

Emir Celaleddin Karatay tarafından 1251-52’de çağın en itinalı yapılarından biri olarak inşa edilmiştir. Yapı 1955’den bu yana Çini eserleri müzesidir. Plan ve tiplerine göre yapılan tipolojide Karatay Medresesi “Kapalı Avlulu Medreseler” planının kubbesi avlu duvarına oturanlardandır.

Medreselerin tipolojisi

Medreseler avlunun açık veya kapalı oluşuna, eyvan sayısına, revak durumuna ve kat sayısına göre ayrılmıştır.

İşte Medrese planları;

1-Kapalı Avlulu Medreseler

A-Kubbesi avlu duvarına oturanlar

Örnek. Tokat Yağlı basan, Niksar Yağlı basan, Konya Karatay ve Konya İnce Minareli Medreseler

B-Kubbesi desteklere oturanlar

Örnek. Konya Ali Gav, Isparta Atabey Ertokuş, Kırşehir Cacabey, Erzurum Yakutiye,

2-Açık Avlulu Medreseler

A-Tek katlılar

Örnek. Diyarbakır Zinciriye, Kayseri Çifte Medrese, Sivas Keykavus, Kayseri Hunad Hatun, Kayseri Sahibiye, Akşehir Taş Medrese

B- Çift katlı olanlar

Örnek. Diyarbakır Mesudiye, Konya Sırçalı, Tokat Gök, Sivas Buruciye, Sivas Çifte Minareli, Erzurum Çifte Minareli Medreseleri

Medrese Dikdörtgen bir alanda kuruludur

“Kapalı Avlulu Medreseler” planında olan Konya Karatay Medreresi, Doğu-Batı doğrultusunda, yaklaşık 31.50x 26.50 metre ölçülerinde dikdörtgen bir alan üzerine inşa edilmiştir.

Mekânlar, bir kubbe ile örtülü bir avlunun çevresine yerleştirilmiştir.

Kuzey ve güney kanadındaki öğrenci hücreleri yıkıldıkları için 1970’li yıllarda yeniden inşa edilmiştir.

Kuzeybatı köşesindeki kışlık dershane mekânı ile doğu kanadının güney ve kuzey köşelerinde yer alan mekânlar ise günümüzde de yıkık durumdadır.

Taç kapı doğu cephesini ortalamaz

Medresenin girişi doğu cephesinin güney ucundadır. Alışılmışın dışında cepheyi ortalamayan taç kapı, formu ve süslemeleri bakımından da döneminin diğer taç kapı örneklerinden ayrılmaktadır.

Fotoğraf: Taç Kapı’nın cepheden görünümü…

Taç Kapıda Bizans etkisi

Taç kapısı diğer Selçuklu eserlerine göre daha katı bir geometri ile tasarlanmıştır. Ve kompozisyonunda İslam öncesi bölgesel mimarinin ektileri görünür.

Az çıkıntılı ancak tek kat yüksekliğindeki bu taç kapının nişi de derin değildir. Kapı nişinin iki yanında Bizans kökenli köşe sütunları vardır.

Kapı nişi içindeki mukarnas ise oldukça basit paralel kemer sıralarından oluşan, Anadolu’ya yabancı bir karaktere sahiptir.

Sütunların iki yanında geometrik bezemeler vardır. Be bezemler eyvanda da kullanılmıştır.

Kapıdaki taş ustası ile içerdeki tuğla yapı ve mozaik çini bezeme ustaları değişik ülkelerden gelmiş sanatçılar olabilir.

Mermer üzerine kabartmalar

Medresede günümüze ulaşabilen süslemeler taç kapı, mekânların avluya bakan cepheleri avlu kubbesi ve ana eyvanda görülmektedir. Taç kapı’da ki süslemeler, mermer üzerine, kabartma tekniği ile yapılmış geometrik, bitkisel ve yazı örneklerinden oluşmaktadır.

Ayrıca kavsaranın iki yanında ve üst kesiminde, gri ve beyaz renkte, mermer ile yapılmış geçmeli geometrik süslemeler vardır. Taç kapı yan kanatlarında, panolar içinde yer alan gamalı haçtan geliştirilmiş süslemeler ilginçtir.

Avluda kare şekilli havuz

Ortada yer alan avlu bir kubbe ile örtülüdür. Kubbenin ortasında ışık ve havalandırma için 5 metre çapında bir açıklık bırakılmıştır. Açıklığın altında avlunun ortasına yerleştirilmiş kare şekilli bir havuz vardır. Avlunun batı kenarının ortasında ana eyvan( dershane eyvanı) ve bunun iki yanına yerleştirilmiş birer kışlık dershane mekânı yer almaktadır. Eyvanın kuzeyindeki dershane yıkılmıştır.

Karatay’ın Türbesi

Diğer dershane mekânı ise Medreseyi inşa ettiren Celaleddin Karatay için türbe olarak düzenlenmiştir.

Eyvan beşik tonozlu; türbe ise kubbe ile örtülüdür. Avlunun kuzey ve güneyinde sıralanan öğrenci hücreleri de beşik tonozla örtülüdür. Medresenin giriş kanadındaki mekânlar yıkıktır.

Doğu duvarında kesme taşlar

Medrese girişinin bulunduğu doğu duvarı kesme taşlarla; diğer duvarlar ise moloz taşlarla inşa edilmiştir. Duvarların üst kesimleri ve kubbe geçişleri ile kubbe ve tonozların inşaatında tuğla kullanılmıştır.

Çini ve mozaik süslemeleri

Mekânın avluya bakan cephelerinde avlu kubbesinde ve ana eyvanda çini ve çini mozaik süslemeleri vardır. Günümüze kalan izlerden, ana eyvan ve avlu duvarının alt kesimlerinin zemine kadar altıgen şekilli firuze renkli çini plaklarla kaplı olduğu anlaşılmaktadır.

Avluya bakan kapı ve pencere alınlıkları, duvarların üst kesimi, avlu kubbesine geçişi sağlayan yelpaze pandantifler, avlu kubbesi ve eyvan tonozlarda yer alan bitkisel, geometrik ve yazı örneklerinden oluşan süslemeler ise çini mozaik tekniği ile oluşturulmuştur.

Fotoğraf: Balık kılçığı şeklinde kubbe örgüsü

Eyvanda kabartma çinilerle yapılmış süslemeler de vardır. Türbe olarak düzenlenmiş kışlık dershanenin kubbe örgüsünde, sırsız tuğlalarla balık kılçığı şeklinde dekoratif bir görünüm oluşturmuştur

Haldun Domaç